Cztery kluczowe kwestie:

  1. Zdefiniowanie rynku dla IS oraz sposobów skutecznego wejścia i konkurowania na nim.
  2. Dobrego zdefiniowania zakresu IS, uwzględniającej zarówno odpowiedni potencjał gospodarczy i technologiczny, a także wewnętrzna spójność i zdolność do generowania synergii pomiędzy poszczególnymi elementami danej specjalizacji
  3. Dobre zdefiniowanie projektów horyzontalnych/kluczowych, których realizacja będzie służyła co do zasady wszystkim podmiotom z danej specjalizacji.
  4. Zdefiniowanie programu badawczo-rozwojowy oraz trzy przykładowe projekty B+R


Inteligentna specjalizacja to wizja lepszego uplasowania się na rynku globalnym!

Wymagania związane z przygotowaniem finalnych aplikacji w konkursie na wybór inteligentnych specjalizacji, w tym konieczność przygotowania propozycji programu badawczego i przykładowych projektów, fokusują uwagę na kwestiach związanych z obszarem badań i rozwoju. Dlatego też chcielibyśmy podkreślić, że pomysł na inteligentną specjalizację musi być przede wszystkim pomysłem na znalezienie pewnej niszy/specjalizacji rynkowej, która pozwoli na generowanie dochodów z tytułu sprzedaży produktów i usług najlepiej w skali międzynarodowej. Program badawczo-rozwojowy wymagany jako element strategii rozwoju i planu działań dla danej inteligentnej specjalizacji ma w tym kontekście rolę służebną – powinien on służyć takiemu ukierunkowaniu publicznych nakładów na B+R, aby – w połączeniu ze środkami prywatnymi przedsiębiorstw – przyczyniały się one do generowania nowych innowacyjnych produktów i usług. Przypominamy więc, że Komisja Konkursowa w odniesieniu do szeregu wstępnych propozycji inteligentnych specjalizacji wskazała na słabości w zakresie dobrego zdefiniowania rynku, który pozwoliłby rozwijać się proponowanej specjalizacji. Pierwszą płaszczyzną oceny finalnych propozycji inteligentnych specjalizacji będzie właśnie odpowiednie zdefiniowanie potencjalnego rynku – wyzwań, trendów, potrzeb klientów, nisz itp. Drugim obszarem oceny będzie potencjał gospodarczy i technologiczny Pomorza, który pozwoli na uplasowanie się na przewidywanym rynku oraz projekcja tego jakie korzyści ekonomiczne dla regionu przyniesie postawienie na dany kierunek rozwoju (specjalizację). Trzecim istotnym kryterium oceny będzie zdolność do wskazania na posiadane przewagi i unikalne zasoby (w układzie międzynarodowym), które dają przesłanki dla możliwości osiągnięcia sukcesu w zakresie rozwijania danej specjalizacji – czyli sprzedaży określonych produktów i usług w skali międzynarodowej.
 

Łączenie propozycji specjalizacji i partnerstw – listy intencyjne na etapie składania finalnych aplikacji na inteligentne specjalizacje – formalizacja partnerstw i zobowiązania w ramach Porozumień na rzecz rozwoju poszczególnych inteligentnych specjalizacji.

Z uwagi na specyfikę procesu definiowania inteligentnych specjalizacji – tj. dążenie do wskazania określonych kierunków rozwoju oraz kierunków prowadzenia prac badawczo-rozwojowych i innowacyjnych wdrożeń, które mają być otwarte dla wszystkich zainteresowanych podmiotów – należy dążyć do łączenia podobnych propozycji inteligentnych specjalizacji złożonych w I etapie konkursu. Oznacza to także łączenie partnerstw, które je zgłosiły. Takie łączenie będzie m.in. wskazywało na większą masę krytyczną proponowanej specjalizacji, a także powinno umożliwić lepsze zdefiniowanie kluczowych przedsięwzięć horyzontalnych istotnych dla jej rozwoju. Łączenie partnerstw i modyfikacje sposobu zdefiniowania proponowanej inteligentnej specjalizacji wymagają oczywiście podpisania nowego listu intencyjnego pod kątem składania finalnej aplikacji. Jest to zresztą wymagane w każdej sytuacji, ponieważ podpisując się pod listem intencyjnym na etapie składania finalnej propozycji inteligentnej specjalizacji, zarówno dotychczasowi, jak i nowi uczestnicy partnerstwa powinni podpisać się pod przygotowaną i uzgodnioną strategią i programem działań (w tym proponowanymi przedsięwzięciami kluczowymi i programem badawczym). W ten sposób podmioty te potwierdzają także, że uczestniczyły w procesie definiowania strategii i planu działań oraz zgadzają się z przyjętymi ustaleniami w tym zakresie, w tym także sposobem zdefiniowania proponowanej specjalizacji. Formalne wymagania odnośnie listu intencyjnego na finalnym etapie konkursu zawiera regulamin.


Projekty horyzontalne / kluczowe – możliwość oddziaływania na sposób wydawania funduszy strukturalnych, które nie będą skierowane bezpośrednio do przedsiębiorstw, ale mogą poprawiać warunki brzegowe dla rozwoju danej specjalizacji

W aplikacji końcowej należy przedstawić strategię i plan działań służących rozwojowi proponowanej inteligentnej specjalizacji. Daje to możliwość zdefiniowania kluczowych projektów horyzontalnych, to jest takich które będą miały znaczenie dla większości podmiotów wpisujących się w daną specjalizację (także spoza partnerstwa). Projekty takie mogą przykładowo(!) dotyczyć jakieś infrastruktury badawczej lub laboratoryjnej, która będzie później szeroko wykorzystywana, przedsięwzięć edukacyjnych lub szkoleniowych, czy wyspecjalizowanych usług świadczonych dla podmiotów z danej specjalizacji (np. wsparcia ekspansji na rynki zagraniczne lub inkubacji nowych przedsiębiorstw). Cechą charakterystyczną przedsięwzięć horyzontalnych powinno być to, że partnerstwo definiuje ich zakres (wspólną potrzebę) oraz jest w stanie uzgodnić podmiot lub konsorcjum podmiotów, które będą je realizować (np. budowa laboratorium przez określoną uczelnię, czy uruchomienie określonego programu kształcenia zawodowego przez konsorcjum szkół lub innych podmiotów). Fiszki dla projektów horyzontalnych powinny być w praktyce przygotowywane przez podmioty, które będą realizować te przedsięwzięcia – w uzgodnieniu ze wszystkimi podmiotami danego partnerstwa, które z założenia mają być ich ostatecznymi beneficjentami, tudzież użytkownikami. Kluczowe przedsięwzięcia horyzontalne będą później (tj. po rozstrzygnięciu pierwszego konkursu przewidywanym na początek marca 2015 r.) przedmiotem negocjacji pomiędzy partnerstwem zgłaszającym inteligentną specjalizację, a Samorządem Województwa Pomorskiego (przedmiotem negocjacji będzie m.in. zakładana skala ich dofinansowania). Po uzgodnieniu i uwzględnieniu w ramach podpisywanego Porozumienia na rzecz rozwoju wybranej inteligentnej specjalizacji będą one preferencyjnie traktowane w systemie dystrybucji funduszy z Regionalnego Programu Operacyjnego (tryb konkursowo-negocjacyjny lub preferencje), a tym mogą być uwzględnione w tzw. przedsięwzięciach strategicznych przewidzianych w strategii rozwoju regionu i regionalnych programach strategicznych. Przedsięwzięcia horyzontalne mogą być także definiowane pod kątem innych źródeł finansowania (np. krajowych) – wówczas Samorząd Województwa może się zobowiązać np. do wspierania uzgodnionych przedsięwzięć horyzontalnych. Z uwagi na oczekiwanie wskazania rzeczywiście kluczowych projektów horyzontalnych, które mają wspólny wymiar i mogą być uzgodnione przez podmioty danego partnerstwa, należy przyjąć, iż można zaproponować kilka tego typu projektów. Katalog możliwych przedsięwzięć horyzontalnych jest otwarty i powinien wynikać z potrzeb rozwojowych danej specjalizacji oraz możliwości finansowania określonych działań.
 

Status i funkcja przykładowych projektów B+R – Komisja Konkursowa mówi sprawdzam(!) realność i dojrzałość zaproponowanego programu badawczego dla inteligentnej specjalizacji

Wymagane w aplikacji przykładowe projekty B+R mają stanowić ilustrację proponowanego dla danej inteligentnej specjalizacji programu badawczego – swego rodzaju potwierdzenie, że program ten jest przemyślany i przekłada się na konkretne przedsięwzięcia B+R. Te trzy (i tylko trzy!) projekty będą oceniane przez ekspertów NCBR pod kątem: unikalności i nowoczesności, wykonalności oraz potencjału komercjalizacji (w mniejszym zakresie). Ocena ta – mająca wskazać na dojrzałość i realność przykładowych projektów obrazujących proponowany program badawczy – będzie później wykorzystywana przez Komisję Konkursową w procesie zasadniczej oceny aplikacji końcowych (w ramach kryterium Strategia i plan działania, które jest tylko jednym z pięciu przekrojów oceny!). Złożone z aplikacją 3 przykładowe projekty B+R nie będą w żaden sposób uprzywilejowane, czy też traktowane w sposób priorytetowy, w systemie dystrybucji funduszy strukturalnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego ( z zastrzeżeniem, że generalnie środki unijne na B+R+I będą alokowane wyłącznie na inteligentne specjalizacje). Co więcej mogą to być projekty planowane do złożenia na poziomie krajowym lub międzynarodowym jeszcze przed uruchomieniem środków z RPO. Przykładowe projekty B+R nie muszą być projektami angażującymi wszystkie podmioty partnerstwa proponującego daną inteligentną specjalizację, dlatego też mogą być składane z klauzulą poufności, co oznacza, że ich szczegóły nie muszą być uzgadniane i ujawniane w ramach partnerstwa. Partnerstwo musi natomiast zdecydować jakie 3 projekty pokaże na etapie składania aplikacji – które z nich najlepiej obrazują proponowany program badawczy oraz potencjał do jego wdrożenia, czyli ostatecznie wypracowania produktów lub usług budujących potencjał konkurencyjny proponowanej specjalizacji. Należy podkreślić, że docelowo w ramach programu badawczego dla danej inteligentnej specjalizacji finansowane będą mogły być także projekty składane przez podmioty spoza partnerstwa zgłaszającego daną inteligentną specjalizację, ale wpisujące się w zdefiniowany zakres inteligentnej specjalizacji.